zondag 1 augustus 2010

Onze laatste dagjes haïti…

De laatste dagen hebben we nog een aantal bijzondere zaken mogen meemaken.

Woensdag 28 juli trekken we naar de markt in Opèch, de grootste markt hier in de streek. We rijden met de auto van Jeannine. Ze gaat inkopen doen, vooral fruit. Wijzelf lopen wat rond op de markt en trekken onze ogen open. Alle vrouwen en mannen verkopen werkelijk alles wat maar kan ingebeeld. Veel fruit, rijst, suiker, kleren, medicijnen, enz. Iedereen roept om zijn waren verkocht te krijgen wat voor heel wat lawaai zorgt.
Alle kraampjes staan enorm dicht bij elkaar, we lopen op een rijtje achter elkaar om overal goed te kunnen passeren. Kraampjes bestaan soms gewoon uit een kruiwagen met tandpasta en shampoo in, een doek op de grond waar fruit of snoepjes tentoon liggen of een grote rieten mand vol rijst of suiker. Langs de kant is de parking: deze is echter niet voor auto’s, maar staat vol met ezels en paarden – een grappig zicht. Haïtianen zijn commersanten : ze kopen in om zelf verder te verkopen. Op woensdag komen ze dus van einde en ver. We komen bijvoorbeeld Marie-Jo tegen, onze buurvrouw. Zij heeft in Akil Samdi een klein winkeltje en doet op de markt van Opèch haar inkopen. Andere verkopers op de markt van Opèch hebben dan weer hun verkoopswaren aangekocht op de markt in Wanament.

Donderdag rijden we naar Cap Haitien. We denken al een beetje aan het thuisfront en kopen souveniertjes.

Vrijdag bezoeken we het fort van Fort Liberté, de provinciehoofdstad. Dit was dinsdag weggevallen omwille van de bevalling. Daar aangekomen, konden we onze ogen niet geloven. Het is werkelijk een prachtig plaatje! Een idyllisch plekje midden in Haïti. De zon, de restanten van het fort, de zee, de bootjes, de bergen er rond… Prachtig om te zien. Wij als westerlingen, verstaan het niet altijd goed waarom er daar geen toerisme komt, misschien iets waar we ons hoofd nog tevergeefs over zouden breken…
In de namiddag zijn er de ondertussen reeds gebruikelijke regenvlagen. Zo hard zelfs dat “de rivier naar beneden kwam”: een uitspraak die de voorbije weken al een aantal keer was gevallen, maar waar we ons niet direct iets bij konden voorstellen. Jeannine stelde voor dat we samen met Venel eens tot aan het spektakel konden rijden. We zijn enorm benieuwd! Wat we zien, tast werkelijk alle verbeelding. Een sterk stromende rivier die meer dan de weg inpalmt. Akil Samdi is tijdelijk volledig afgesloten van Opèch. Ongelooflijk… Zeker wanneer je beseft dat we hier al een aantal keren met gemak zijn doorgereden.


We genieten nog van onze laatste volledige dag hier in Haïti: morgen vertrekken we reeds naar de Dominicaanse Republiek. Op het einde van onze reis zijn we er ons bewust van geworden dat we heel wat ervaringen rijker zijn! We beseffen echter dat nog niet alles volledig is doorgedrongen en dat – wanneer we terug in België zijn – nog veel zaken verder gaan doordringen. Haïti, een land van vele contrasten…

Op het einde van de reis zouden we graag enkele mensen bedanken.
In de eerste plaats bedanken we Jeannine! We hebben hier een enorme mooie maand beleefd en dat is zeker mede dankzij haar ontvangst! We vergeten daarbij ook niet Nelson, Jetro en Charline. We hebben ons echt geamuseerd met hen en zo op een speelse manier kennis gemaakt met Haïti. We willen ook Carmelle bedanken, de rechterhand van Jeannine. Zij was er altijd voor ons. We hebben veel gelachen met haar en veel gepraat over Haïti. Ze heeft ons heel wat woordjes Creools geleerd. Leonne mogen we zeker niet vergeten: zij is een enorme goede kokkin. We keken altijd uit naar het lekkere eten! Boss Reynold en Venel zijn enorm goede chauffeurs die ons overal naar toe reden: dank je wel! Junel willen we graag bedanken voor de leute en het plezier dat we met hem hebben gehad! Onze was is in die vier weken ook altijd heel goed gedaan: daarvoor een dikke dank je wel aan de wasvrouwen. Daarnaast willen we ook Arlette en Eloude bedanken: zij doen hier de afwas en kuisen een beetje. We zijn ook blij dat we een aantal coachen hebben leren kennen – ook al ligt het onderwijsproject eventjes stil in de zomermaanden, zoals Veronique, Prise, Jhon, Anouze….
Meer in het algemeen hebben we veel gehad aan alle Haïtianen die we tijdens ons verblijf hier hebben mogen ontmoeten. Zij hebben ons meer leren omgaan met de cultuur en het creools, met de gewoontes en gebruiken in Haïti. Wij denken in het bijzonder bijvoorbeeld aan de ouders van Violine en Violane, aan John en René, James, de toeschouwers bij de voetbal,…

Bovendien willen we ook onze medereizigers bedanken. Kelvin voor de extra explicaties en de vertalingen. “De bende van zes” Tiny, Pieter, Joke, Vincent, Wim en Christine voor de zotte avonturen.

Ten slotte willen we graag dank je wel zeggen aan al onze lezers, in het bijzonder onze familie die ons geholpen heeft om deze reis (en de voorbereidingen) te kunnen maken.
DANK JE WEL ALLEMAAL!

vrijdag 30 juli 2010

Een dag met een onverwachtse wending: dinsdag 27juli

Ons plan voor vandaag was als volgt: we zouden wat kunnen uitslapen, wat “internetten”, wat kleine prutjes doen. Na het middagmaal, zouden we dan vertrekken naar Fort Liberté, de provinciehoofdstad. We zouden de stad een beetje verkennen en aan de zee kunnen genieten van een prachtige zonsondergang… Maar het werd anders…

Kelvin, Christine, Tiny, Laura en ik stappen bij Venel in de auto. We rijden naar het huis van Violine en Violane, want vandaag gaan we met de baby’s naar het dispensarium( kind en gezin van hier). Wanneer we arriveren, zijn er reeds verschillende vrouwen komen opdagen om de mama te helpen, de kindjes hebben allebei hun mooiste kleertjes aan. We weten dat ze enorm goed verzorgd worden, ze zien er zo schattig en gezond uit! Iedereen stapt in de auto en we vertrekken richting het dispensarium. Daar aangekomen, trekken we verder naar een tweede consultatieruimte achter het hoofdgebouw. Dit bestaat eigenlijk gewoon uit een afdak en enkele stoeltjes waarop reeds een heleboel vrouwen met hun kinderen zitten te wachten. In het midden staat nog een overblijfsel van een boomstronk. Een oude hulpverlener zit vooraan aan een oude houten bank. Hij doet een eerste inleidende uitleg tegen alle moeders en enkele vaders over borstvoeding en dergelijke (een beetje opvoeding?). Al vrij snel mochten wij met de tweeling naar de verpleger gaan: de tweeling had namelijk het dispensarium nog niet bezocht en kreeg een eerste fiche. De dokter noteert hun volledige naam, geboortedatum, enz. De mama haalt zelfs al eventjes de twee baby’s door elkaar, we wezen er haar op wie nu Violine en wie nu Violane is!

Toen plots Jeannine binnenstormt in de dokterskamer… We verwachtten haar nog niet echt en schrokken wel een beetje van haar aanwezigheid. Ze leek ook enorm gehaast en de dokter sprong direct recht. We begrepen niet meteen alles – in zo’n situaties blijkt duidelijk dat we het creools nog niet volledig onder de knie hebben – maar het wordt ons al snel duidelijk dat het ernstig is. We volgen hen op de voet en voor het dispensarium staat Venel reeds met de Mitsubishi. In de laadbak zit een jonge vrouw – amper 18 jaar – in bevallingshouding. Ze wordt ondersteund door een aantal andere vrouwen waaronder Prise, een coach van Ti Soley Leve. Ook haar vriend is er bij. Het hoofdje van de baby zien we al verschijnen: ze zou binnen korte tijd bevallen. De jonge vrouw leek ons enorm kalm te zijn, maar op haar gezicht lezen we toch een angstige blik af. Jeannine dringt er op aan om haar naar binnen te dragen zodat ze kan bevallen in meer comfortabele omstandigheden.
Ze wordt op een ziekenhuisbedje gelegd in een klein kamertje. De mannen worden naar buiten gestuurd, enkel haar vriend mocht blijven. En wij… we mogen gewoonweg getuige zijn van deze gebeurtenis. De jonge vrouw geeft geen krimp tijdens de hele bevalling en zet een flinke dochter op de wereld. Al snel weent de baby, wat een goed teken is. De navelstreng moest dan afgeknipt worden… maar een schaar is niet in de buurt. Veronique (ook een coach van Jeannine) gaat iets halen en komt terug met een mesje: de navelstreng wordt daarmee dus afgesneden.

De mama ziet er opgelucht uit, de papa enorm fier. Jeannine vertelt achteraf dat de mama al sinds zaterdag weeën had. Het jonge koppel is helemaal niet voorbereid en heeft niets mee voor de kleine spruit, tevens de eerste baby voor de vrouw. Jeannine spurt naar huis om snel van alles wat bij elkaar te rapen en staat er al snel terug met een hele valies. Ondertussen zorgt de dokter ervoor dat de nageboorte vlot verloopt, dat de slijmpjes uit het neusje van de baby worden weggehaald enz. Al snel besluiten ze de kersverse mama en de baby naar de materniteit in Fort Liberté te brengen. (Dit omdat de mama zware bloedingen had.)
Een paar minuten later stapt de mama op eigen benen naar de auto – iets wat bij ons onvoorstelbaar zou lijken! Eventjes valt ze door haar benen, maar ze komt snel terug bij bewustzijn en ze wordt in de auto gezet. Venel zal hen naar Fort Liberté brengen.

Jeannine vertelt ons achteraf hoe ze de mama had aangetroffen. Prize had een boodschapper gezonden met het bericht dat de bevalling niet lang kon uitblijven maar dat er niet genoeg opening was; De ernst beseffende reed Jeannine meteen richting huis van Prize. Ze trof de vrouw aan midden op de straat waar ze reeds aan het bevallen was. Een heleboel kindjes hadden zich al rond haar verenigd.

Wanneer Venel later, terug van het hospitaal, op TSL arriveert, horen we dat de vrouw heel wat bloed heeft verloren. We hopen dat ze goed verzorgd wordt in de materniteit en het jonge koppel een gelukkig gezinnetje mag vormen!

Wegenwerken op maandag 26 juli.

Vandaag roept onze wekker ons weer vroeg uit onze bedjes. Er zou aan de weg gewerkt worden tussen Akil Samdi en de verharde weg richting Wanament – de Wout Pewalt. En dat is nodig, want wanneer het te veel regent, wordt Akil Samdi afgesloten van de stad en kan ook Jeannine niet weg van het domein. Ze had verteld dat alle werkmensen tegen 6u ’s ochtends zouden verzamelen aan de poort. Dus tegen 6u staan we paraat met onze fototoestellen, maar tevergeefs: er is nog niet veel volk te bespeuren. We besluiten dan maar eerst te ontbijten en daarna nog eens te gaan kijken. Junel komt ons al halen ondertussen: we moeten dringend komen met het grote fototoestel! Wanneer we buiten komen, horen we ineens al heel wat meer rumoer! Aan de poort is het een lichte chaos geworden op die korte tijd!

De mannen verzamelen aan de poort, de vrouwen staan aan de kant van de weg. Vier grote vrachtwagens staan al klaar om te vertrekken. Jeannine roept namen af van de vrouwen. Na een ‘present’, mogen ze de truck op. Je ziet aan hun gezichten dat ze allemaal willen werken. Bij de mannen verloopt het heel wat minder chaotisch dan bij de vrouwen. Zij staan rustig te wachten. En wachten is iets dat de Haïtianen goed kennen…
Ze staan al klaar met hun manchetten en voorhamers. Na een tijd, is iedereen verdeeld over de verschillende trucks. Polo, Veronique, Pidem, Prise en Anouse (coachen van TSL) staan ook hun mannetje en zorgen dat de boel niet in het honderd loopt. De werklieden vertrekken. Eigenlijk waren er veel te veel vrouwen en mannen komen opdagen, maar Jeannine stelde ze allemaal te werk.

We eten nog een stuk fruit, sommigen ontbijten nog, drinken wat en met z’n allen stappen we in de laadbak om op weg te gaan. We rijden langs de werken en ondertussen kan Jeannine een beetje controleren – wat soms wel nodig is. De vrouwen dragen stenen aan. Op grote hopen werden die langs de weg al opgestapeld. De mannen leggen de stenen goed in de putten en kloppen die aan. Een zwaar werk in de hitte van de stralende zon! Langs de weg staan al enkele kleine restaurantjes om de werklieden van eten te voorzien.

We zien de camions heen en weer rijden om stenen op te halen. Het werk gaat goed vooruit , iedereen doet goed zijn best! Jetro is ook in zijn nopjes: hij rijdt de hele tijd mee met de camion en helpt met stenen aanbrengen. Op een bepaald moment zien we ook dat er voor ons een camion in panne staat. Al de vrouwen zitten op de grond. We nemen een kijkje en blijkbaar was het wiel gewoon van de camion geschoven! De manier waarop ze dat proberen te maken, zonder technici, zonder garage in de buurt, is gewoon magnifiek! Ze hebben geleerd zichzelf te behelpen en die band zal er terug opkomen! “Dat is echt Haïti”, zegt Jeannine ons…

We keren terug naar huis en brengen nog een bezoekje aan Violine en Violane. De papa was ondertussen mee aan het werk en hij vertelde dat Violine haar eerste nacht thuis goed had geslapen. Nadat we terug thuis zijn, is het bijna tijd om de werklieden uit te betalen. Wat een gedoe. Jeannine installeert een tafel aan de poort en neemt een doos vol Haïtiaanse gourdes. Het is eerst de beurt aan de mannen. Polo roept naam per naam af en de mannen komen naar voor. Ze ontvangen het geld van Jetro – die zo fier is als een gieter – en keren blij terug naar huis. Voor de vrouwen hetzelfde systeem, alleen worden eerst de vrouwen met kaartjes gevraagd en dan pas de vrouwen die op de lijst stonden. Met deze werken zwengelt TSL de economie in Akil Samdi flink aan. Mensen kunnen wat meer sparen, hebben wat meer geld om hun huisje bijvoorbeeld te bouwen, schulden worden afbetaald, enz. Vanaf het begin van de werken, cirkelt er steeds meer geld rond in Akil Samdi, wat de plaatselijke economie enorm ten goede komt!

Een drukke zondag in Akil Samdi op 25 juli.

Onze 3de en laatste volledige zondag in Akil Samdi. We willen er volop van genieten en nemen dus alles mee wat we nog kunnen doen hier in Haïti. Omdat Laura vorige zondag ziek was, besluiten we om deze ochtend opnieuw vroeg op te staan en naar de kerk te gaan. Junel, Pieter en Tiny gaan mee, de rest geniet van het uitslapen en een uitgebreid ontbijt.
Om 8u vertrekken we naar de kerk, die in het midden van het dorpsplein staat, op wandelafstand van Ti Soley leve.

Alle mensen hebben hun mooiste kleren aan, hun haren mooi opgestoken. De kinderen van het dorp zien er fantastisch uit. Nu we al in een aantal huizen zijn binnen geweest in het dorp, vragen we ons soms af hoe en waar ze deze kleren bewaren… We kiezen een plekje achteraan in de kerk en voelen al snel de vele blikken naar ons gericht. De “blanjo” in de kerk!
Er wordt veel gezongen, gelezen, maar ook gepreekt. Het is tijd voor de offerande. Tiny en Katrijn gaan naar voor om een beetje geld in de houten kistjes te steken. Op die moment voelt Laura zich plots onwel worden. Een goede druivensuiker en zittende de dienst meevolgen helpt niet (de mensen staan namelijk veel recht tijdens de mis). Ze legt een hand op de knie van Pieter en die ondersteunt haar naar buiten, maar plots valt ze door de knieën. Vele Haïtianen willen ter hulp schieten, komen kijken, … Junel belt naar Venel (onze chauffeur) voor hulp, er wordt water op haar gegooid. Gelukkig komt ze snel bij en kan ze terug naar het terrein van Ti Soley leve.

Daar aangekomen zijn de ouders van Violine en Violane op bezoek. Ze willen hun kleine engeltje nog eens zien. Jeannine merkte de laatste twee dagen al op dat de tijd gekomen is voor Violine om naar huis te gaan. Dit is belangrijk voor de band met de mama en haar tweelingzusje. Onze taak om het kindje gewicht te laten winnen zit er op. “Oost west, thuis best”. Hoe moeilijk het voor ons ook lijkt om haar “los te laten”… We proberen Violine te laten drinken van de moederborst om te kijken hoe ze daar op reageert. Onmiddellijk drinkt ze van de moedermelk en geniet van het momentje samen met haar mama. De hereniging kan nu echt! Jeannine geeft nog de laatste uitleg over flessenvoeding en geeft nog wat verzorgingsproducten mee voor het jonge gezinnetje.
Een half uurtje later brengen we haar naar huis. Ze is ongeveer even groot, even zwaar als Violane,… Katrijn en ik zien het zeker zitten om dit gezin in de toekomst nog verder te helpen met de opbrengst van onze Haiti-avond! Ze zouden namelijk in de nabije toekomst graag verhuizen naar een huisje waar de kleine meisjes goed kunnen opgroeien. Onze centjes hebben dus al voor een deel een goede plaats gevonden.

Om 11u komen we terug thuis aan en is het tijd voor een piratenspel voor Jetro, Charline en Nelson. Samen met de kinderen verkleden we ons in piraten en beginnen we ons spel. De kinderen moeten aan de hand van een schatkaart (platte grond van terrein) een aantal opdrachten uitvoeren, om dan een schat (cadeautjes van Jeannine’s familie) te vinden. De kinderen amuseren zich met de opdrachten en zijn enorm blij met hun cadeautjes: al snel hadden ze de schat gevonden.

Hoewel het al een drukke zondag was, is de actie nog lang niet voorbij!
Na een gezellige aperitief met Rumpunch en een heerlijk maal (frietjes!) genieten we van een rustpauze. Om 15u zou er een heuse voetbalwedstrijd plaatsvinden tussen Ti Soley Leve en een andere equipe. Het uur werd al snel veranderd naar 16u aangezien het te warm was. Ook de Belgen waren in de ploeg vertegenwoordigd: Tiny, Pieter, Wim en Vincent trekken ook een mooi voetbalpak aan. De voorbereidingen worden verder getroffen, de truitjes gepast, de benen gemasseerd en niet te vergeten: de voetbal wordt gezocht. Dat op zich is al een hele karwei! Op het voetbalplein waren heel wat toeschouwers en supporters, zeker een 100tal! Dit is duidelijk hét evenement van de dag! Jammer genoeg bezwijken er al snel enkelen door de hitte. Junel en Venel doen ook mee.. We stonden in voor het supporteren. Samen met Charline, Linieze, René, Joke, Christine en nog vele andere aanhangers van TSL roepen we een leuke spreuk die de spelers motiveert: “Ti Soley leve… Olé olé olé” Jammer genoeg staan we bij de half time al 1-0 achter… Deze uitslag verandert niet meer, maar af en toe is er nog een spannende dreiging

‘s Avonds na het avondeten (met olielampjes, echt gezellig!) besluiten Katrijn en ik om nog een nachtelijke plons te maken in het zwembad. Het is vanavond volle maan! Heerlijk: zwemmen in het licht van “la lune”. Een echt genotsmomentje waar we later nog met veel plezier aan zullen terugdenken.
Ondertussen is het al 21u. Nog een korte babbel met de groep en dan is het alweer bedtijd, want maandag is het vroeg opstaan om 5u 30 voor de wegenwerken.
Een heel ander ritme dan thuis dus, maar tegen dat we het gewend zijn, moeten we bijna terug naar huis!

Passé Bon Nwit!

dinsdag 27 juli 2010

VOODOO feest op vrijdag 23 juli

Vandaag onze 3de vrijdag in Akil Samdi. Niet naar de markt, geen voetbal, nee. Op het programma staat een echt voodoo-feest in Plaine du Nord. We moeten opnieuw om 5u opstaan, om voor de grootste hitte ter plaatse te zijn. Omdat Jeannine de 2de auto nodig had om inkopen te doen in Wanament, kruipen we met 13 in één auto: voor de Haïtianen een makkie, voor ons al heel wat puzzelwerk. Na een gezellige rit van twee uur komen we aan in Plaine du Nord. Vanuit de laadbak kunnen we al verschillende geluiden, geuren en beelden opvangen. Er heerst een enorme drukte. Mensen verkopen allerhande materiaal op de markt. Ze prijzen al roepend hun waren aan. Afval ligt hier en daar verspreid, oppassen dus waar we moeten lopen… kortom, we weten niet waar eerst te kijken. We parkeren de auto op een privé terrein en gaan het festival tegemoet. We vragen ons af wat we allemaal mogen verwachten bij deze voodoo ceremonies. Wat zullen we zien? Wat zullen we horen? Welke sfeer zal er hangen? Gisteren vertelde Jeannine ons namelijk dat we niet te veel sereens mochten verwachten. Ze vond zelfs dat het festival soms een luguber trekje had, dus we waren enorm benieuwd.

Vrij snel zien we een stier staan met een Haïtiaanse vlag om zich heen waarrond een groepje mensen zich verenigd heeft. Hier zal een rituele slachting plaatsvinden. Jammer genoeg willen ze niet beginnen, indien we niet betalen. We besluiten om verder te gaan, want dit zullen we zeker nog zien. We wandelen langs verschillende marktjes, kraampjes en verkopers. Allemaal dicht op elkaar en iedereen wil zijn materiaal verkocht krijgen. Mensen spreken ons aan om te kijken, te kopen,… Kinderen zien ons, “blan’s”, en beginnen te bedelen en langs alle kanten horen we muziek.

Plots komt er met veel tamtam een ministoet voorbij: dansende en zingende mensen met wierrookstokken. Op het einde van de stoet loopt een voodoopriesteres.
We zetten ons bezoek verder en horen een mannenstem luid zingen. Verschillende vrouwen die gekleed zijn in dezelfde pelgrimskledij, beantwoorden zijn gezang. Een aantal mannen begeleiden het gezang met sambaballen. Een man met twee flessen rum in zijn handen danst mee. Deze mensen hebben duidelijk al gedronken. De stier krijgt een stok wierrook achter de oren en druppels water over zijn hoofd. Dit heeft te maken met de ziel van stier. De leidende zanger gaat verder met de ceremonie.
Een beetje later mogen we getuige zijn van nog een aantal rituele slachtingen. Het ene dier wordt in stukken gekapt, het andere ontveld, en het 3de is enkel nog maar onthoofd. Hier is de ceremonie en het ritueel al voorbij, maar toch staan er nog tientallen mensen te kijken, muziek te maken en te dansen.

Een eind verder in de straat is een groot bassin vol rivier/riool water. Enkele vrouwen en mannen zitten in het water om zich te baden, te bidden, te dansen of te zingen. Ook zij zijn niet meer nuchter. Er drijft een schaal met kaarsen op het water, één mevrouw houdt zelfs kaarsen in haar handen, in haar mond en in het haar. Al deze rituelen dienen ervoor om de geesten, de loa’s, gunstig te stellen.

We nemen even een pauze om te bekomen van de hitte in de kerk van Saint Jacques. Kelvin vertelde ons dat elke voodoofiguur verbonden is met een katholieke heilige. Historisch mochten de slaven geen voodoo beoefenen, dus camouflage was de oplossing. Aan de kerk komen veel kinderen en ook oudere mensen naar ons toe om geld te vragen.


We trekken nog eventjes verder langs de verschillende kraampjes en Kelvin koopt een aantal typische voodoo-elementen. Op sommige momenten hebben we het gevoel ogen te kort te komen! Het is ondertussen middag geworden en een eerste hongertje steekt de kop op. Er is wat hoofdpijn bij door zolang in de zon te lopen. Dus we beslissen naar Cap Haitien door te rijden en genieten daar van een heerlijk middagmaal. Onze magen zijn gevuld, de blazen geleegd en iedereen is moe. Hoog tijd om de rit naar huis aan te vatten. We kruipen dit keer met acht in de laadbak: een nieuw record! Hoewel het krap en zeer warm is, genieten we van de buitenlucht en het uitzicht. We zingen liedjes en genieten van de sfeer! Plots: regen! We kruipen met z’n allen onder het blauwe zeil en horen het waaien en regenen, maar we blijven optimistisch! Al goed nat, blijven we zingen en lachen. We bedenken allerhande teksten op het lied “Ik wens je vrede van God”. Op het einde van de rit bedanken we de chauffeur met “Venel est un bon chauffeur!” en genieten nog na van een rustige avond: wat een dag!

vrijdag 23 juli 2010

Port-au-Prince

Een half jaar na de aardbeving in januari vertrokken wij dinsdag om 6u ’s morgens van Akil Samdi naar Port-au-Prince. We waren nieuwsgierig, maar hadden ook wel een bang hartje naar de indrukken die we zouden opdoen. De autorit was lang en hobbelig en we werden er ons nogmaals van bewust dat Haïti een land van contrasten is. In de prachtige natuur langs de oceaan staan gammele huisjes bij elkaar, in kleine kraampjes proberen mannen en vrouwen wat goederen te verkopen: gebakken bananen, kleren, verse papaya’s, mango’s, enz. In Gonaïve is nog steeds de ravage te zien van de overstroming 3 jaar geleden, stukken van de asfaltweg zijn compleet verdwenen.

Rond 15u stoppen we even aan een hotel voor een maaltijd die ons opnieuw kracht moet geven om het laatste eindje naar Port-au-Prince af te werken. Wanneer we Port-au-Prince naderen, zien we op de berg reeds één van de zovele tentenkampen. Jeannine vertelde dat op een ziltig terrein Titayen -een eind van de stad weg - veel slachtoffers van de aardbeving begraven liggen, wat ons een akelig gevoel gaf wanneer we er langs moesten rijden. Aangekomen in het hotel konden we nog eventjes uitrusten en op krachten komen. De volgende ochtend moesten we namelijk vroeg opstaan om het drukke verkeer in de hoofdstad een beetje voor te zijn.

Wanneer we om 5u opstonden, werd het al duidelijk dat het een druk dagje ging worden. We hadden geen stromend water, ontbijt was niet voorzien en Pontien (een medewerker van TSL in Port-au-Prince) zei tegen Jeannine dat er donderdag stakingen zouden zijn waardoor we niet in de stad konden circuleren. Meteen werd ons hele programma door elkaar gehaspeld en besloten we om enkel het hoogstnodige te doen en in de namiddag nog terug naar Akil Samdi te vertrekken.

Om 6u begon ons bezoek aan de stad. Vanuit de auto werden we reeds geconfronteerd met beelden die ons al diep raakten. Vooreerst bezochten we de familie Bazar. De moeder heeft zeven jaar geleden twee kinderen ter adoptie afgestaan, waarvan één kindje, Hannah, in Hamme verblijft. De familie Bazar woonde in de Cite Soleil en is ook getroffen door de aardbeving. Ze verblijft momenteel in een tentenkamp. Het bezoek aan dat tentenkamp heeft ons gechoqueerd: kleine tenten, dicht bij elkaar, van maar 3m op 3 op een zeer modderige ondergrond waar het hele gezin moet samenwonen! Ondanks de moeilijke situatie was de familie Bazar zeer blij ons te ontmoeten. De dankbaarheid was van de gezichten af te lezen. De zusjes hadden allebei hun mooie uniform aan en vertrokken naar school – een enorm contrast met de vuile, arme tentjes..
Daarna bezochten we nog een meisje van wie het onderbeen geamputeerd werd. Jeannine probeert voor haar de “weg” naar een prothese iets sneller te laten verlopen.
Terwijl we met de auto in de stad circuleerden, konden we vatten wat de aardbeving te weeg heeft gebracht. Huizen met scheuren, huizen volledig in elkaar gezakt. Zelf een aantal mensen die opnieuw in deze ingestorte woningen proberen leven. De indrukken die we opdeden, vinden we moeilijk om in woorden te omschrijven.

Na een brunch – we hadden namelijk nog niet ontbeten en rammelden van de honger – en nadat we het halfingestorte paleis hadden gezien, keerden we naar het hotel terug. In de namiddag vatten we dan onze lange tocht naar huis aan, waar rond 23u in het centrum nog een spaghetti op ons stond te wachten. Daarna kwam de welverdiende rust.

maandag 19 juli 2010

Week 2 in Haiti.

Wassen en dodewake op 15 juli
Donderdagochtend moest onze was om 8u op de galerij staan. De wasvrouwen sorteerden de was en vertrokken de volle teilen dragend op hun hoofd naar de rivier. Na ons (weeral uitgebreid) ontbijt met veel fruit vertrokken we richting de rivier Marion. Het was ongeveer een half uurtje wandelen. We gingen langs kleine kleipadjes door de velden omringd door bergen. Een prachtig panoramisch uitzicht dus!
Na een tijdje arriveerden we aan de rivier. Het was prachtig: het water zocht zich een weg over de rotsen. We konden echt genieten van geluid, geur en zon!
De vier wasvrouwen van Ti Solèy Leve hadden zich al geïnstalleerd op een plaatsje op de rotsen. Er werd volop gewassen, iemand van de groep zei zelfs: “Onze kleren worden nu misschien beter gewassen dan in een ‘MIELE’”! Eerst met een staafzeep, dan uitspoelen en op het einde worden de kleren nog eens gewassen met poederzeep en te drogen gelegd op de rotsen in de zon. Tiny, een medereizigster deed zelf actief mee! Ondertussen deden wij een plons in het rivierwater. Nelson en Jetro – echte waterratten – baanden zich direct een weg door de stroming, de ‘blans’ hadden er net iets meer problemen mee. Soms stootte al eens iemand zich aan een steen, wat echt pijn deed, maar het frisse water was deugddoend!

’s Avonds mochten/konden we getuige zijn van een echt cultureel tafereel. Antoine, de broer van twee goede TSLcoachen John en Anouze, was eerder die week gestorven, dezelfde nacht dat John ook papa was geworden. De gewoonte vraagt dat op de vooravond van de begrafenis een wake plaatsvindt in het huis van de dode. Er wordt dan gezongen en gebeden, maar ook gelachen en verhalen verteld, dit om er zeker van te zijn dat de geest van de dode niet terug keert naar de aarde.
Er werden ook spelletjes gespeeld, zoals domino, gokspelen, …. De familie biedt koffie en thee aan, een stoel en licht. Aan de weg worden ook etenswaren verkocht in kleine kraampjes. We werden overvallen door een raar gevoel om getuige te mogen zijn van zo’n ritueel. Achteraf doet het ons nadenken over het immense verschil met de rouwrituelen in België. Een zeer groot contrast!!!


Cormier Plage op 16 juli

Vandaag is Carmelle jarig. Ze wordt 29 jaar en dat gaan we vieren. We staan vroeg op zodat we op tijd kunnen vertrekken naar het strand in Cap-Haïtien. Na een goed uur rijden komen we aan in Cap-Haïtien, de tweede grootste stad van Haïti na Port-au-Prince, niet van aantal inwoners, maar wat haar prestige en geschiedenis betreft. De stad laat een grote indruk op ons na: zoveel volk, brommers, auto’s. Zoveel stof en vuil. Zoveel drukte en huizen op elkaar. We komen werkelijk ogen te kort! We stoppen eerst aan een Franse bakker en mogen een lekkere boterkoek kiezen als ontbijt – wat wel al deugd doet na de lange trip in de auto. Daarna rijden we verder, langs gammele huisjes, een berg op. Eenmaal de berg over dalen we af richting de oceaan en komen we in een compleet andere wereld terecht. Een paar hotelletjes sieren de kust. We genieten van een prachtige natuur, maar hebben het toch enigszins moeilijk om de beelden van de arme stad uit ons hoofd te bannen. We stappen uit in de Cormier Plage, een hotel waar Jeannine komt voor bijzondere gelegenheden.
We kiezen iets om ’s middags te eten en installeren ons dan op het strand, we plonsen wat in de zee, halen wat slaap in enz. ’s Middags eten we lekker, doen een kleine siësta om daarna goed bijgekleurd deze feestdag af te sluiten. Katrijn zit deze keer in de laadbak, het drukke verkeer te bekijken. We stoppen op een aantal plaatsen waar Jeannine nog inkopen moet doen, ook bij de bakker om de bestelde lekkere taart voor Carmelle op te halen. Rond half drie begint onze autotocht dan naar Akil Samdi met al vrij snel een enorme regenbui. In de laadbak schuilen we onder een blauw regenzeil, wat voor heel wat hilariteit zorgt.
Laura haalt intussen wat slaap in, en sterkt wat aan in de gloednieuwe Nissan. De temperatuur eist haar tol! Na wat druivensuiker en een dafalgan, gaat het al iets beter…
’s Avonds zingen we nog voor Carmelle, eten we taart en kruipen we allemaal vroeg in ons bed!

Kerkbezoek en voetbal op 18 juli

Om 7u ’s morgens luidt de eerste klok: het sein dat de mis binnen een uur begint. Om 8u staan we klaar om te vertrekken. Alle kinderen in de kerk hebben hun mooiste kleertjes aan. Er wordt gezongen en gebeden.
Spijtig genoeg kan Laura er niet bijzijn: ze heeft lichte koorts en blijft best een beetje in haar bed liggen om terug helemaal fit te zijn voor de naderende reis naar Port-au-Prince.
Ondertussen zijn we hier al twee weekjes. We beginnen de warmte gewoon te worden, het Creools beginnen we te verstaan, de muggenbeten weten we te verzorgen. Dinsdag vertrekken we dan naar Port-au-Prince met een bang hartje maar we kijken er enorm naar uit om de diep geteisterde stad en de mensen die Jeannine daar wilt ontmoeten te bezoeken.

donderdag 15 juli 2010

Nieuwe foto's!

Het bezoek aan de citadel van Milo op 12 juli

Na een korte nacht staan we op om richting de Citadel te vertrekken. Het is nog donker buiten, maar de Haïtianen zijn al op weg richting hun akkers. Vaak moeten ze lange afstanden afleggen om er te geraken. Op het moment dat ze dan op hun werk aan komen is het nog fris en kunnen ze goed werken. Na twee uur rijden komen we aan in Milo. We rijden tot aan de 2de parking om vanaf daar nog een kleine wandeling van 20min te maken naar boven waar de Citadel in de zon pronkt. Wanneer we uit de auto stappen, komen een aantal vrouwen naar ons toe en proberen allerlei kettingen, beeldjes, … te verkopen, ze zijn zelfs een beetje opdringerig. Ook een aantal jongens trachten hun paardjes voor een rit aan te bieden. Junel en Kelvin weren hen af van ons. Één paardje houden we bij ons aangezien Katrijn op de rug van een paardje naar boven gaat. Het is 7u in de ochtend maar de zon geeft al enorm veel warmte. De stappers zien al een beetje af en komen bezweet boven toe. Onze gids Celesten geeft al wat uitleg. De omgeving is echt prachtig: veel groen en bergen. Helemaal boven op de top aangekomen, waar de Citadel staat, nemen we eerst een pauze. Een paar minuten later gaan we naar binnen. De gids leidt ons volledig rond in het hele optrek. Het is echt groot en naar het schijnt nooit gebruikt geweest waarvoor het is gebouwd. We zijn er helemaal alleen waardoor het er nog heel rustig is. Na een zeer uitgebreide rondleiding, dalen we terug, deze keer Laura op het paardje. Op de tweede parking terug aangekomen, komen alle vrouwen weer op ons af. Een verfrissing was welkom: verse kokosnoten werden bovengehaald. Wanneer de bovenkant er werd afgekapt, konden we verse kokosmelk drinken: dat was enorm lekker. Nadat alle melk er uit is, wordt de kokosnoot open gekapt en kan het vruchtvlees opgegeten worden. We verschieten wel een beetje: de smaak is compleet anders als we verwacht hadden!

We dalen nog een beetje verder af met de auto, waarna we nog een rondleiding krijgen in de restanten van het paleis van koning Henri Christophe. Wanneer we na een hobbelige rit terug thuis zijn, vallen we bijna in slaap! ’s Avonds na een lekkere rumpunch die Junel voor ons had gemaakt, besluiten we al snel om te gaan slapen. Violine slaapt vannacht in onze kamer. Twee keer die nacht wordt ze wakker voor haar flesje melk, maar we hebben het er zeker voor over!

Op zoek naar een dokter en het kakkerlakkenverhaal op zondag 11 juli.

Vandaag stond er niet veel op het programma. We zouden naar een kerkdienst kunnen gaan, een beetje uitslapen, een plons in het water doen. Ieder zijn zin! Jeannine vertrekt deze middag naar Puerto Plata om de andere reizigers op te pikken. Voor haar vertrek, zorgt ze dat alle medewerkers weten wat ze kunnen doen en geeft ze ons een laatste briefing. Katrijn, die ondertussen al een paar dagen last heeft van haar muskietenbeten, heeft een opgezwollen voet. Na vele zalfjes, pillen, cremekes en massages, verbetert dit maar niet… Jeannine beslist dat we vandaag best nog naar de dokter gaan. We hebben een chauffeur (Reynold) en een tolk (Kelvin) tot onzer beschikking. Na het ontbijt wassen we nog de kleine Violine (die ondertussen al enorm aangesterkt is) en vertrekken we naar de provinciestad. Onze zoektocht naar een Cubaanse dokter en een “pharmacie” begint. Eerst stoppen we in Fort Liberté, daar is de dokter niet thuis, een andere is op een vergadering en in het ziekenhuis worden we ook niet onmiddellijk geholpen. We besluiten dan maar om naar Wanament te gaan. Daar is de dokter ook niet thuis. Uiteindelijk stoppen we daar in het ziekenhuis. Een blik, een paar vragen en een tast later, krijgen we een voorschrift voor twee producten. De zoektocht naar deze medicijnen verlopen op dezelfde manier. Niemand kan ons de spray aanbieden die we nodig hebben. Na lang zoeken geven we het op en contacteren we Jeannine. Zij zal dit meebrengen wanneer ze terugkomt van Puerto Plata. Kelvin en Reynold vertellen ons dat dit typisch Haiti is… Veel wachten en van hier naar daar rijden om iets te bereiken. (mooier zeggen?)

In de namiddag en avond rusten we wat uit en spelen we “Presidenten”. Een kaartspel wat Boss Reynold en Junel wel graag spelen. Natuurlijk met een glaasje wijn J. Omdat we maandagochtend naar de Citadel in Milo gaan - waarvoor we moeten opstaan om 3u45 - besluiten we om vroeg te gaan slapen.

Jammer genoeg was niet iedereen hiermee akkoord!

Wanneer we ‘s avonds nog even onze bekers afwassen zien we onze eerste twee kakkerlakken. Kelvin doet deze vakkundig dood en wil iets nemen uit de kast om ze op te pakken en buiten te gooien. Bij het openen van de kast komen plots een 5tal grote kakkerlakken de kast uitgekropen en lopen overal! Brrr, dit was even schrikken.. Hier één, daar één. De vloer wordt een kakkerlakkenslagveld J

We besluiten om heel de kast leeg te halen en ALLES af te wassen! Een hele karwei! Gelukkig kwamen Junel en Boss Reynold een handje toesteken. Met veel humor en doorzettingsvermogen, zit alles opnieuw op zijn oorspronkelijke plaats. De kakkerlakken lijken verdwenen, maar kunnen altijd terugkomen natuurlijk… Om 24u liggen we dan uiteindelijk in bed! Oeff! Nog 3u45min slapen en we staan opnieuw op voor een tocht naar de Citadel!

Pasé bòn nwit!

Markt in Wanament en Dajabòn op vrijdag 9juli

Jeannine vertelde ons dat maandag en vrijdag de grens tussen Haïti en de Dominicaanse Republiek open is: dan kunnen Haïtianen vrij de grens over maar uiteraard niet verder dan de marktzone. Vrijdagochtend vertrekken we zelf met de terreinwagen naar daar, een uurtje zitten we achteraan in de boîte in de stralende zon. Het frisse windje doet wel deugd.

Onderweg pikken we onze twee bodyguards op, John en René. Zij kennen alle dieven op de markt van Wanament en Dajabòn en beschermen ons een beetje. Op het plein van Wanament is het werkelijk een overrompeling: overal mensen, vuil, vrachtwagens volgeladen met zakken vol gerief, …. Iedereen roept, probeert te kopen en te verkopen. Te voet gaan we over de grens waar Jeannine oogcontact maakt met haar vaste taxichauffeurs. Niet veel later zitten we achter op de moto. Eerst lunchen, we hebben al veel dorst!

Daarna doen we inkopen in de plaatselijke supermarkt, waar een gewapende portier de zaak beveiligt. Meelopend met de massa lopen we snel achter elkaar de grens over, onze bodyguards voor en achter ons. Nog een paar kiekjes worden genomen van de meest merkwaardige taferelen. Op de terugweg stoppen we even bij de notaris, de bank en voor de aankoop van ons drinkwater.. Na een uurtje rijden zijn we terug thuis… Vermoeid maar toch opnieuw weer een ervaring rijker is het goed terug in Akil Samdi te zijn J

zaterdag 10 juli 2010

kennismaking met akil samdi

Onze 4de dag in Akil Samdi, begint met een stralende zon in onze kamer. We zijn al vroeg wakker, want of we nu willen of niet, het is in ons hoofd toch nog altijd een beetje Belgische tijd. Na alweer een gevarieerd en lekker ontbijt met vers fruit en lekker Haïtiaans brood, smeren we onze bleke armpjes in met zonnecrème en mousquito. We nemen plaats achteraan in de terreinwagen van Jeannine. Al wiebelend verlaten we het domein van Ti Solèy Leve en rijden we het centrum van het dorp in. We rijden naar het huis van de mama van Violine en zien haar tweelingzusje Viola. Voor het eerst komen we binnen in een Haïtiaanse woning, zeg maar een gammel huis. Een heleboel kindjes komen kijken wat er gebeurt. We mogen Viola in onze armen nemen en beseffen dan pas goed hoeveel achterstand in gewicht de kleine Violine nog heeft. Maar Violine sterkt zienderogen aan, het is ongelooflijk! Op de terugweg wordt Jeannine nog twee maal tegengehouden. We beluisteren het verhaal van een gehandicapte papa met twee kinderen en hun blinde grootvader. Ook een bezorgde buurvrouw spreekt Jeannine aan. Haar dochter is drie jaar en duidelijk meervoudig gehandicapt… Het is de vrouw haar vierde kind. Door haar zorg voor dit kind, kan zij niet meer op de akker werken, waardoor het economisch moeilijk is voor haar… Vanuit onze studie-ervaring mogen we met Jeannine meedenken wat eventueel als therapie voor dit kindje mogelijk is. Jeannine kijkt onmiddellijk wat het meisje al kan en wat nog niet. Ze test de reflexen met wat ze voor handen heeft. Kan het kind horen? Zien? Simpel: een autosleutel doet wonderen. In België zou voor dit kind opvang kunnen voorzien worden, extra hulpmiddelen, maar hier jammer genoeg nog niet. In ieder geval zullen we er de komende weken zeker nog langs gaan om de moeder enkele eenvoudige therapieoefeningen aan te leren.

Na een plons in het zwembad, maken we samen met Kelvin verder kennis met Akil Samdi. Hij leidt ons via een paar straten doorheen het hele dorp, kinderen lachen en roepen ‘Bonjou Blanko’, wij als blanken zijn net als een attractie voor hen. Wanneer een Haïtiaan ons “blan” noemt duidt dit echter niet op onze kleur want het woord betekent voor hen “ vreemdeling, bezoeker”. Al de huisjes langs de onverharde wegen, hebben elk hun eigen verhaal. Kelvin vertelt ons heel wat, maar vele verhalen zullen nog aangroeien gedurende onze maand hier. Onze tocht eindigt bij het voetbalveld, waar Junel ( oudste pleegzoon in TSL), Jetro en Nelson samen met heel wat andere jongen aan het voetballen zijn.

In het weekend vertrekt Jeannine naar Puerto Plata om de andere zes bezoekers op te halen.

Jeannine wil nu echt het internet in orde krijgen en heeft afgesproken met de technicus dat hij de modem en de antenneradio komt ophalen voor een grondig nazicht en aanpassing. Hopelijk krijgt hij alles klaar halfweg volgende week en kunnen we dan weer verder contact houden via onze blog want intussen wacht ons een goed gevuld inleefprogramma.

woensdag 7 juli 2010

De rit naar.... en de eerste indruk

6 juli in de namiddag vertrekt onze tocht vanuit Puerto Plata richting Haïti en Akil Samdi. Alle bagage gaat in de terreinwagen van Jeannine en wij ( vier volwassenen en drie kinderen) kruipen met z’n allen in de taxi, lekker dicht bij elkaar voor een 3uur durende rit naar de grens. Onderweg maakt Kelvin ons attent op de aanwezigheid van de Haïtiaanse seizoenarbeiders en inderdaad zien we hen hier en daar aan het werk op de rijstvelden of in de constructie.

In Dajabòn, het grensstadje in de Dominicaanse halen we in onze paspoorten de volgende stempels binnen en lopen dan door een schrale ijzeren poort Haïti in. Een totaal andere wereld gaat voor ons open: veel mensen bewegen druk door elkaar op een zanderig plein waar afval niet te overzien is . We horen dat het er op dit moment vrij rustig is en dat we zeker nog eens terugkomen wanneer het markt is…. Maar dat is voor later.

Aan de grens ontmoeten we Bòss Reynold (bòss = is titel voor een professionele stielman). Met hem kunnen we in een Haïtiaanse wagen verder naar Akil .

Eerst is er nog een asfaltweg, afgeboord met kleine huisjes. Vrouwen die op hun hoofd hun last dragen doen ons aan postkaarten denken. Taximoto’s, met 3 of 4 personen erop halen bangelijke snelheden… Op zulke wegen blijft een chauffeur toch best goed geconcentreerd op de weg.

Na een tijdje slaan we links af en Carmelle zegt: “ça commence” en ze heeft gelijk. We zijn van de verharde weg terecht gekomen op een veldweg. In de jeep worden we heen en weer geschud… naar het schijnt zullen we deze weg nog vaker doen…

Het begint te regenen, gelukkig niet te hard zodat de modderweg nog geen glijpiste wordt... Niet veel later komen we aan in Ti Soley Leve. We ontmoeten Leonne en Junel, beiden inwonend in het centrum, Arlette en Eloude helpend in het huishouden, Veronique die ook is betrokken in de TSL-projecten.

En als toemaatje is er de kleine Violine, een anderhalf kilo wegend piepklein babietje dat hier in het centrum komt aansterken.

Een beetje later toont Jeannine onze kamer, kunnen we onze valiezen uitpakken en staan we zelf nog eens versteld wat er allemaal is meegekomen voor het project.

Het avondmaal smaakt na een lange reisdag met nieuwe indrukken… een laatste praatje met een drankje maakt onze ogen zwaar…bedtijd!

dinsdag 6 juli 2010

eerste nacht

Bonjou tout moun yo!

Na een uurtje vertraging konden we toch opstijgen. 10 leek lang, maar uiteindelijk viel dit nog zeer goed mee! We kregen een standaardmaaltijd, keken door het raampje, babbelden wat bij en vooral... slapen!

Toen we hier arriveerden, was het hier al lekker warm: 32graden en 17u plaatselijke tijd.
Nadat we de douane passeerden, stond Jeannine ons al op te wachten! Met de jeep reden we naar het hotel, waar ook de kinderen en Carmelle al waren! We namen onmiddelijk een plons in het (WARME!) water.

Onze eerste kennismaking met de kinderen was niet altijd even gemakkelijk doordat we het creools nog niet zo goed onder de knie hebben. Tijdens het uitgebreide buffet, babbelden we een beetje met Jeannine en Carmelle. Verstaan lukt af en toe, spreken is pas voor volgende week...!

Om 21u - bij jullie 2u 's nachts kropen we reeds in onze bedjes!Want het was vroeg opstaan, omdat we om 11u vertrekken richting Akil. Wij maakten een strandwandeling, terwijl Jeannine inkopen doet. Nog een laatste plons in het zwembad en we vertrekken!

Jammer genoeg weten we nu al dat er bij Jeannine de eerstkomende dagen geen internet zullen hebben. Het zal dus eventjes wachten zijn op nieuws!

zondag 4 juli 2010

laatste nacht belgië

Bonjou tout moun yo!

Onze valies(jes) zijn gepakt, elk zo'n 25 kg nemen we mee!
Morgen om 12u20 stijgt het vliegtuig op en landen we normaal gezien om 16u50 daar plaatselijke tijd!

We hebben er enorm veel zin in!
Ayiti Cheri: here we come!

Kembe 'n

woensdag 30 juni 2010

nog een paar dagjes

Nog vijf nachten slapen en het is zover...
onze spuitjes zijn gezet, onze papieren in orde, onze vliegtickets gearriveerd, het laatste materiaal wordt nog verzameld, ...
& stilletjes aan zijn we er klaar voor!

We kijken er enorm naar uit!